greinarflokkur morgunblaðsins haustið 2008
hvar á að virkja?
Um mánaðarmótin sept.-okt. 2008 birti Morgunblaðið vikulangan greinarflokk þar sem helstu virkjunarkostum landsins var lýst í máli og myndum. Blaðið hefur góðfúslega gefið Rammaáætlun leyfi til að birta hér úttektina sem unnin var af Önundi Páli Ragnarssyni, blaðamanni, og Ragnari Axelssyni, ljósmyndara.
Í greinarflokknum, sem var undir yfirskiriftinni Hvar á að virkja?, var leitast við að svara á stuttan og hnitmiðaðan hátt spurningum á borð við: Hvar verður virkjað? Verður virkjað? Hvenær verður virkjað? Hvernig líta virkjunarkostirnir út? Hverjir hafa virkjunarleyfi? Hvernig standa skipulagsmálin?
Umfjöllunin - ekki sist ljósmyndir Ragnars - segja meira en mörg orð um fjölmarga virkjanarkosti sem rammaáætlun fjallar um og orkufyrirtæki eru að skoða. Upplýsingarnar byggja að mestu á niðurstöðuskýrslu 1. áfanga rtammaáætlunar en einnig var leitað til orkufyrirtækja og spurst fyrir um virkjunarhugmyndir sem voru á teikniborðum þeirra haustið 2008.
Greinarnar voru 7 talsins. Sú fyrsta birtist 28. september, en sú síðasta 5. október. Að neðan má skoða greinarnar sem hér birtast sem pdf-skjöl. Þannig má stækka myndir að vild með því að draga skjalið framar í skjáinn (breyta %-hlutfalli á skjáborða).
Undirstaða stefnu Alþingis
Í inngangi fyrstu greinarinnar segir:
"Síðari áfangi rammaáætlunar um nýtingu vatnsafls og jarðvarma skal liggja fyrir á næsta ári. Fyrri áfangi var unninn á árunum 1999-2003. Í dag [28. sept.] og næstu daga verður gerð grein fyrir þeim virkjunarkostum sem hafa komið og gætu komið til skoðunar í rammaáætlun, auk annarra virkjana þegar við á. Frásögnin verður ekki tæmandi. Enn er verið að bæta við listann, sem nær nú yfir um sextíu virkjunarkosti þegar allt er talið, svo sem friðlönd og stækkun á eldri virkjunum.
Rammaáætlun byggir ekki á lögum, heldur á að byggja stefnu Alþingis á henni. Enn er óákveðið hvernig það verður gert, svo enginn veit hvernig niðurstaðan af tíu ára vinnu verður notuð. Hefur hún einhver áhrif á framtíðina, á forgangsröðun framkvæmda og nýtingu auðlindanna? Eða er mögulegt að niðurstaðan verði hunsuð? Áður en lengra er haldið er rétt að virða fyrir sér orkuauðlindina sjálfa; íslenska náttúru."
Misnákvæm gögn
"Hluti vinnunnar við síðari áfanga rammaáætlunar er að endurskoða vinnu þess fyrri. Hér verður vísað til einkunnagjafar í skýrslunni frá 2003, óháð því á hvaða gögnum einkunnirnar byggðust á sínum tíma. Gögnin voru misnákvæm og skyldu lesendur hafa þann fyrirvara á.
Einnig verður vísað í sérstaka vernd svæða í stjórnarsáttmálanum. Þar er upptalning á svæðum sem eru undanskilin nýtingu og jarðraski þar til framtíðarflokkun hefur farið fram í samræmi við staðfestar niðurstöður endurskoðaðrar rammaáætlunar.
Smávirkjanir undir 20 MW [þessi mörk hafa verið færð niður í 10 MW] standa almennt utan umfjöllunarinnar, en Orkustofnun vinnur að afrennsliskorti fyrir landið, sem mun sýna möguleika til smávirkjanagerðar."
Greinarnar sjö
1. grein, 28. sept.: a) Yfirlit. Hvar á að virkja?
b) Frá Tungnaá að Þórmörk. (Flettið niður síðuna.)
2. grein, 29. sept.: Þrjár rennslisvirkjanir í byggð, ein á hálendi. (Neðsti hluti Þjórsár og Búðarháls.)
3. grein, 1. okt.: Fá að bora í Krýsuvík eftir veturinn. (Reykjanes.)
4. grein, 2. okt.: Heldur Dynjandi vatninu? (Vestfirðir, Norðurland vestra og Skjálfandafljót.)
5. grein, 3. okt.: Leikur hár hiti við himin sjálfan. (Frá Vatnajökli að Axarfirði, þ.á.m. Jökulsá á Fjöllum.)
6. grein, 4. okt.: Skaftá veitt í Tungnaá án viðkomu í Langasjó? (Suður-hálendi Vestur-Skaftafellssýslu.)
7. grein, 5. okt.: a) Gullfoss, Geysir og fleiri perlur. (Mið-hálendið og "gullni hringurinn".)
b) Um síðir vilja menn virkja við Torfajökul. (Viðtal við iðnaðarráðherra og umhverfisráðherra.)
